İş sağlığı ve güvenliği konularındaki dünyanın en büyük etkinliği olan 19. Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Kongresi ve Fuarı’nın açılışı Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından gerçekleştirildi. İstanbul Haliç Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen organizasyon Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ev sahipliğinde düzenlendi. Oldukça yoğun ilgi gören kongre ve fuar, 32 konuk bakan, 100’ü aşkın ülkeden çok sayıda uzman, sivil toplum ve özel sektör temsilcisini buluşturdu. Kongrede, iş sağlığı ve güvenliğinin geleceğini şekillendirecek oturumlar gerçekleştirilirken, fuarda ise, iş sağlığı ve güvenliği alanında faaliyet gösteren kuruluşların en yeni ürün ve uygulamaları çarpıcı aktivitelerle sergilendi.

İş Sağlığı ve Güvenliği için çok önemli bir adım

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik, İstanbul’da çok önemli bir uluslararası organizasyonu daha başarıyla düzenlemekten dolayı mutlu olduklarını belirterek, “İş sağlığı ve  güvenliği alanlarındaki uzman isimlerin yanı sıra, çok sayıda bakan ve devlet adamının katılacağı bu kongre ve fuar, hem ülkemiz hem dünyamız için çok önemli bir fırsat oldu. İş sağlığı ve güvenliği alanlarında hala alınacak çok yol var. Biz Türkiye’de son yıllarda gerçekleştirdiğimiz düzenlemeler ve kararlılıkla çok iyi seviyelere geldik. Bundan sonra hazırlayacağımız yeni yasal düzenlemelerle, çok daha iyi ve örnek bir başarı yakalayacağız. Türkiye’de işçi sağlığı ve güvenliği kültürünü geliştiriyoruz. Sadece 1 işçinin çalıştığı yerlerde bile, iş sağlığı ve güvenliği kriterlerinin uygulanmasını şart koşacağız. 19. Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Kongresi ve Fuarı’nın, bütün katılımcı ülkeler için çok daha iyi hedefler ortaya koyacağına inanıyorum” dedi.

Günde 1 milyon çalışan iş kazası geçiriyor

Dünyadaki iş kazaları hakkında da bilgi veren Çelik, dünyadaki iç gücü sayısının 3 milyar  civarında olduğunu belirterek, “Uluslararası İşçi Örgütü tahminlerine göre dünyada her yıl 4 ve daha fazla gün kaybına neden olan iş kazası sayısı 337 milyon, iş kazaları ve meslek hastalıkları kaynaklı ölüm sayısı ise 2.31 milyon. Bu ölümlerin 360 bini iş kazaları nedeniyle, 1.95 milyonu ise meslek hastalıkları nedeniyle meydana geliyor. Kısacası, dünyada günde yaklaşık 1 milyon çalışan iş kazası geçiriyor, 5 bin 500 çalışan ise iş kazaları ve meslek hastalıkları nedeniyle hayatını kaybediyor. Bu tabloya göre daha alınması gereken çok mesafe var” dedi. Çelik, Türkiye’deki tabloyu ise şöyle değerlendirdi:

“Sosyal Güvenlik Kurumu verilerine göre; günde yaklaşık 176 iş kazası oluyor, 3 kişi iş kazası sonucu hayatını kaybediyor ve 5 kişi iş kazası sonucu iş göremez hale geliyor. 2009 yılında 64 bin 316 iş kazası, 429 meslek hastalığı vakası meydana gelmiş, bu iş kazalarının 1171’i ölümle sonuçlanmıştır. 2009 yılında iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu kaybedilen iş günü sayısı ise 1 milyon 589 bin 116’dır. İş kazalarının yüzde 83’ü de KOBİ’lerde meydana gelmektedir. Son 50 yılda genel bir iyileşme görülmektedir. Sağlanan bu iyileşmeye rağmen ülkemiz henüz istenen seviyeye ulaşamamıştır. Üretim kayıplarını, iş kazaları nedeniyle karşı karşıya kaldığımız sağlık problemlerini ve diğer maliyetleri birlikte hesapladığımızda, tahmini yılda 4 milyar TL gibi büyük bir kayıp olmaktadır. “

İstanbul Deklarasyonu imzalandı

19. Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Kongresi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik’in açılış ve başkanlığını yaptığı “Çalışma Bakanları Zirvesi” ile başladı. Zirveye 32 yabancı çalışma bakanı “İstanbul Deklarasyonu”na imza attılar. Çalışma koşullarında sürekli iyileşmenin çok önemli olduğu gerçeğinden yola çıkan ve işçilerin sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamında çalışma hakkının geliştirilmesinin temel insan hakkı olarak tanınmasını amaçlayan İstanbul Deklarasyonu; 2008 yılında Güney Kore’nin başkenti Seul’de gerçekleştirilen 18. Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Zirvesi’nde imzalanan Seul Deklarasyonu’nu destekleyerek bir adım daha öne taşıyacak.

Yeniliklere zemin oluşturacak

Kamu ve özel sektör yöneticileri, işçi ve işveren temsilcileri, iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerini bir araya getirmeye hazırlanan kongre; katılımcıların bilgi alışverişinde bulunmalarına uygun ortam oluşturarak, meslek hastalıkları ve iş kazalarını önlemede yeni fikirlerin ortaya çıkmasını sağladı. Birbirinden çarpıcı konu ve konuşmacılar ile sektörün nabzını tutan oturumlarda, çalışanların refah ve iş verimliliğini artıracak güvenli çalışma ortamı yaratma konuları ele alındı. Fuar ise ziyaretçilerine sektördeki tüm yenilikleri takip etmek için önemli bir fırsat sundu.

Birincisi 1999 yılında bini aşkın katılımcı ile gerçekleşen Ulusal Hidrolik Pnömatik Kongresi ve Sergisi’nin altıncısını TMMOB Makina Mühendisleri Odası adına, İstanbul ve İzmir Şubesi yürütücülüğünde gerçekleştirmeye hazırlanıyoruz. Diğer tüm kongrelerimizde olduğu gibi Hidrolik Pnömatik Kongremiz de, üyelerimizle ve sektör bileşenlerimizle buluşacak olmamızdan dolayı bize büyük heyecan veriyor.

MMO olarak, 1999 yılından bu yana düzenlediğimiz Ulusal Hidrolik Pnömatik Kongreleri ile demir-çelik, makina, inşaat, otomotiv, gemi inşa, savunma, gıda, tekstil, kimya, plastik ve ambalaj sanayinin önemli ekipman ve malzemelerini üreten ve ithal eden, projelendiren, mühendislik uygulamalarını gerçekleştiren ve satış sonrası hizmetlerini yürüten hidrolik-pnömatik sektöründe bilginin paylaşımı için etkin bir platform oluşturmayı amaçlıyoruz.

Bugüne dek düzenlenen beş kongremize, 3586′sı kayıtlı delege olmak üzere toplam 6650 kişi katılırken, söz konusu kongrelerde 177 bildiri sunumu, 7 panel, 39 atölye çalışması, 1 yuvarlak masa toplantısı, 4 kurs ve 3 sabah toplantısı gerçekleşti. Kongremiz ile birlikte düzenlenen sergimizde ise 386 firma katılımcı olarak yer aldı.

Bir kez daha ev sahipliğini yapacağımız kongremiz, bugüne dek akademisyeninden, sanayicisine, uygulayıcısından, bu alanda eğitim alan öğrencisine sektörün kendi içinde iletişim kurmalarına olanak tanırken, eksikliği hissedilen Türkçe yayınları sektöre kazandırmış, sektör ile ilgili düzenlenen yasa, yönetmelik ve standartlara yönelik çalışmalara müdahil olmuştur. Tüm bunların yanında, sergimizin de katkısıyla sektör firmaları arasında iletişim güçlenmiştir.

İçinde bulunduğumuz 2011 senesinin odamız adına kongreler, sempozyumlar ve sergiler yılı olması, bize büyük bir mutluluk ve gurur veriyor. Geçtiğimiz Nisan ayında düzenlediğimiz 10. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi ve Fuarı TESKON ile 30 Eylül-2 Ekim tarihleri arasında yine şubemiz yürütücülüğünde bir ilk olarak ulusal çapta gerçekleşen Endüstri Mühendisliği Yazılımları ve Uygulamaları Kongresi ve Sergisi’ni yoğun katılım ve başarıyla tamamladık. Bu tür çalışmalarımızı 16-17 Aralık 2011 tarihlerinde düzenleyeceğimiz İzmir Rüzgâr Sempozyumu ve Sergisi ile de devam ettireceğiz. Böylesi ufuk açıcı kongre, sergi ve sempozyumlarla hem sektörel sorunları tartıştırıp üyelerimiz ve sektör bileşenleri arasındaki iletişimi kuvvetlendirdiğimizi, hem de İzmir’in kongreler, fuarlar ve sergiler şehri olmasına katkıda bulunduğumuzu düşünüyoruz.

Kongremiz, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın yanı sıra, 7 meslek ve sivil toplum örgütü, 11 üniversite ve 15 basın-yayın kuruluşu tarafından desteklenirken, sergimize katılacak firmalar, sektör ilgililerinin yanında bu kurum ve kuruluşlarla da iletişim kurma fırsatı bulacaklar.

Başta, ilk günden bu yana yanımızda olan Akışkan Gücü Derneği (AKDER) olmak üzere bizi kongre hazırlıklarımızda ve süresince destekleyen kurum ve kuruluşlara, üyelerimize ve katılımlarınızdan dolayı siz değerli basın mensuplarına teşekkür ediyor, tüm ilgilileri kongremizin davet ediyor, herkes için verimli geçmesini diliyorum.

• Makina Mühendisleri Odası adına İzmir ve İstanbul şubeleri yürütücülüğünde 12-15 Ekim 2011 tarihleri arasında MMO Tepekule Kongre ve Sergi Merkezi’nde düzenlenecek 6. Ulusal Hidrolik Pnömatik Kongresi ve Sergisi (HPKON) öncesinde bir basın toplantısı düzenlendi.

MMO Tepekule Kongre ve Sergi Merkezi’nde düzenlenen basın toplantısına MMO İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Özsakarya ve HPKON Yürütme Kurulu Başkanı Ertan Soydan katıldı. Özsakarya, MMO olarak kongreyi 1999 yılından bu yana düzenlediklerini ifade ederken, kongreye bugüne dek 6650 kişinin katıldığını belirtti. Mehmet Özsakarya, “Bir kez daha ev sahipliğini yapacağımız kongremiz, bugüne dek akademisyeninden, sanayicisine, uygulayıcısından, bu alanda eğitim alan öğrencisine sektörün kendi içinde iletişim kurmalarına olanak tanırken, eksikliği hissedilen Türkçe yayınları sektöre kazandırmış, sektör ile ilgili düzenlenen yasa, yönetmelik ve standartlara yönelik çalışmalara müdahil olmuştur” diye konuştu.

Özsakarya’nın ardından söz alan Ertan Soydan ise 6. Ulusal Hidrolik Pnömatik Kongresi’ni bir uygulama okulu gibi tasarladıklarını vurguladı. Soydan, Makina Mühendisleri Odası eğitim programlarında hidrolik, pnömatik ve otomasyonun önemli bir yere sahip olduğunu dile getirerek, “Önceki senelerde olduğu gibi bu yıl da açılış konferansı, bildirileri, atölye çalışmaları, kursları, paneli, yuvarlak masa toplantıları, söyleşileri, forumları ile dinamik bir kongre programı oluşturmayı hedefledik” dedi. Kongre kapsamında, genç mühendisler ve sektörde çalışacak ara teknik elemanlar için 5 adet kurs düzenleneceğini belirten Soydan, “Üniversite Öğrencileri İçin Hidrolik Pnömatik Proje Yarışması”nın ödül töreni ve proje sunumlarının da kongre kapsamında gerçekleşeceğini sözlerine ekledi.

Bu yıl altıncı kez düzenlenecek olan HPKON kapsamında, 12 adet atölye çalışması, 5 adet kurs, 2 yuvarlak masa toplantısı ile panel ve söyleşiler gerçekleşecek. Kongrenin tüm etkinliklerine MMO Tepekule Kongre ve Sergi Merkezi ev sahipliği yapacak.

]]> http://www.hpdergisi.com/2011/10/6-hpkon-icin-geri-sayim-basladi/feed/ 0 http://www.hpdergisi.com/2011/10/uluslararasi-kaynak-kongresi-ekim%e2%80%99de-antalya%e2%80%99da-duzenlenecek/ http://www.hpdergisi.com/2011/10/uluslararasi-kaynak-kongresi-ekim%e2%80%99de-antalya%e2%80%99da-duzenlenecek/#comments Sun, 23 Oct 2011 21:39:58 +0000 admin http://www.hpdergisi.com/?p=817  

Geçtiğimiz yıl Temmuz ayında GEV (Gedik Eğitim Vakfı) ve TKTA (Türk Kaynak Teknolojisi Akademisi) ev sahipliğinde İstanbul’da 63. Genel Kurulu’nu ve Uluslararası Konferansı’nı düzenleyen Uluslararası Kaynak Konfederasyonu, bu yıl Antalya’da düzenlenecek kongre ile kaynak uzmanlarını yine Tü

“Konstrüksiyon, Enerji ve Ulaşım Sistemlerinde Kaynak Bilim ve Teknolojisindeki Gelişmeler” başlığı altında, 24-25 Ekim 2011 tarihlerinde Antalya Gloria Golf Resorts’da GEV ve TKTA ev sahipliğinde düzenlenecek Kongre’nin başkanlığını, TKTA Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Mustafa Koçak üstleniyor.

GEV Yönetim Kurulu Başkanı Hülya Gedik, Türkiye’nin son dönemde atağa kalkan sanayisi ve ekonomisi ile dünyanın ilgi odağı haline geldiğini, geçen yıl Temmuz ayında İstanbul’da düzenlenen 63. IIW Uluslararası Konferansı’na tüm dünyadan 900’e yakın kaynak uzmanının katılmasının da bunun bir göstergesi olduğunu söyledi.

İstanbul’dan sonra bu yıl da Antalya’da düzenlenecek Kongre’ye özellikle Avrupa’dan ve komşu ülkelerden yüksek bir katılım beklediklerini söyleyen Dr. Mustafa Koçak ise Türk akademisyenleri ve kaynağı üretim proseslerinde yoğun bir şekilde kullanan sanayicileri Antalya’da görmek istediklerini kaydetti.

Yüksek teknolojili ürünler için ileri kaynak teknolojisi şart

Kaynaktaki bilimsel ve teknolojik gelişmelerin sanayi üretimine verimlilik ve kalite anlamında büyük katkı sağladığını dile getiren Dr. Mustafa Koçak, yüksek teknolojli ürünlerle dünya pazarlarında kendine yer edinmeyi hedefleyen Türkiye’nin, kaynak bilim ve teknolojisindeki gelişmeleri yakından takip etmesi ve uygulamaya almasının elzem olduğunu kaydetti.  Bu amaçla akademi ve sanayi çevrelerinin ortak hedef doğrultusunda birlikte çalışmaları gerektiğini söyleyen Dr. Mustafa Koçak, TKTA ve GEV’ in uluslar arası çapta kaynak konferansları düzenleyerek Türkiye’yi uluslararası kaynak camiasında olması gereken yere taşımada önemli adımlar attıklarını belirtti.

AWST 2011’de sunulacak bildiriler şu başlıkları kapsayacak:

• Yeni Çelikler ve Aluminyumlar ve Kaynatılabilirlikleri

• Kaynak Sarf Malzemelerinde Gelişmeler. Yeni kaynak proseslerinde yeni gelişmeler, FSW, Laser ve Hibrid Kaynakları

.  Kaynaklı imalatta otomasyon ve robotil uygulamalar

• Tasarım ve Simülasyon Yaklaşımları ve Bunların Endüstriyel Uygulamaları

• Kaynakta analizler ve Yapısal Testler, yeni gelişmeler

• Kaynakta Yorulma-Kırılma-Korozyon ve Sürünme Mekanizmalarının Analizleri

• Amaca Uygunluk Analizleri, Uygulamaları ve Standartları

• Kaynak Mühendisliği Eğitimleri, Uluslararası Sertifikalandırma çalışmaları

IIW (International Institute of Welding)

1948’de 13 üye ülkenin kaynak cemiyetleri tarafından kurulan IIW’nun bugün tüm dünyada 54 ülkeden temsilcisi bulunmaktadır. IIW’nun amacı kaynak bilim ve teknolojisindeki yeniliklerin üyeler arasında paylaşılması, kaynak uygulamalarında ve kaynak eğitimlerinde uluslar arası standartların belirlenmesidir.  IIW, standartları ISO tarafından geçerli kabul edilen tek kurumdur.

GEV

1994’te Halil Kaya Gedik öncülüğünde kurulan GEV, Temmuz 2008’den bu yana IIW (Uluslararası Kaynak Enstitüsü) Türkiye Sorumlu Üyesidir. GEV bünyesinde Mart 2009′dan bu yana IIW’a bağlı, tüm dünyada geçerliliği olan Uluslararası Kaynak Mühendisliği diploma eğitimleri düzenlenmektedir.

Vakıf ayrıca kaynak elemanlarına ve Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda kaynak eğitimi veren öğretmenlere yönelik çeşitli kurslar düzenlemektedir.

TKTA

GEV öncülüğünde 2009’da kurulan TKTA, ulusal bir organ olarak Türkiye’de kaynak konusunda bir ağ oluşturabilmek, bilgi değişimi sağlayarak üyeler arasında teknoloji transferi ve gelişimini gerçekleştirebilmek, kaynak eğitiminin uluslararası standartlar ve uygulamalar içinde verilmesini sağlayacak düzenlemeleri tesis edebilmek hedefiyle çalışmalarını yürütmektedir. TKTA bünyesinde kaynak alanında çalışmalar yapan akademisyenler ve Türk sanayi sektöründen temsilciler yer almaktadır.

Endüstri Mühendisliği Yazılımları ve Uygulamaları Kongre ve Sergisi

İzmir’de yapıldı

TMMOB Makina Mühendisleri Odası (MMO) tarafından düzenlenen, Endüstri Mühendisliği Yazılımları ve Uygulamaları Kongre (EMYK) ve Sergisi, bugün İzmir’de MMO Tepekule Kongre ve Sergi Merkezinde başladı.

Türkiye’nin her yerinden yüzlerce mühendis ve sektöre temsilcisinin buluştuğu kongrenin açılışı dolayısıyla çok sayıda mühendis adayı öğrenci de katıldı. Kongrenin açılışında İzmir Flamenko Dans ve Müzik Atölyesi Flamenko Esmirna grubu bir gösteri yaptı. Kongrenin açılış konuşmaları ise MMO İzmir Şube Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet ÖZSAKARYA, Kongre Yürütme Kurulu Başkanı İpek BETİNER ve MMO Yönetim Kurulu Başkanı Ali Ekber ÇAKAR tarafından yapıldı.

MMO İzmir Şube Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet ÖZSAKARYA özetle şöyle konuştu:

“Şubemizin ev sahipliğinde bugün başlayan ve 2 Ekim Pazar gününe dek devam edecek olan Endüstri Mühendisleri Yazılımları ve Uygulamaları Kongresi ve Sergisi, bu alandaki ilk ulusal kongre olma özelliğine sahip. Kongremizde, endüstri mühendisliği yazılım alanında çalışan mühendisleri, bilim insanlarını, sanayicileri ve tüm ilgilileri bir araya getirmeyi, bilimsel ve teknolojik yenilikleri kongre platformunda paylaşmalarını ve tartışmalarını sağlamayı amaçlıyoruz. TMMOB Makina Mühendisleri Odası olarak bu kongreyi, yazılım alanında ulusal ve uluslararası yeni gelişmelerin, tartışmaların izlenebilmesi ve aktarılabilmesi, mesleki sorunların dile getirilebilmesi, kamuoyunun bilgilendirilmesi ve bu alanda ortak politikaların oluşturulması amacıyla düzenlemekteyiz.

Ev sahipliğini yapmakta olduğumuz Endüstri Mühendisliği Yazılımları ve Uygulamaları Kongresi, endüstri mühendisleri ile onların çalışma alanlarının olmazsa olmazı şeklinde tanımlanabilecek yazılımları ortaya çıkaranları böylesine geniş bir çerçevede buluşturan ve sektör bileşenlerinin deneyim paylaşımına aracılık eden ilk etkinlik olması açısından büyük önem taşıyor.

Kongre ve sergimiz süresince, katılımcılar ve sektör temsilcileri, hem bilimsel hem de teknolojik anlamdaki son gelişmeleri aynı anda görme, bunlardan haberdar olma, çeşitli konu başlıklarında düzenlenen kurslarla alanlarındaki uzmanlıklarını bir ileri aşamaya taşıma fırsatına sahip olacaklar.

Şubemiz adına, kongremizin, İzmir’in teknoloji kenti haline getirilmesi yönünde Bornova’da bir bilişim vadisinin kurulmasının tartışıldığı, İzmir Yüksek Enstitüsü (İYTE) bünyesinde bulunan Teknoloji Geliştirme Bölgesi’ndeki çalışmaların hızlandığı şu günlere denk gelmesini anlamlı bulduğumuzu belirtmek istiyorum. Makina Mühendisleri Odası İzmir Şubesi olarak, İzmir’de teknoloji ve AR-GE yatırımlarının artmasını, “tasarım kenti” projesi gibi istihdam yaratacak ve beyin göçünü engelleyecek projelerin gerçekleşmesini yürekten destekliyoruz.

Kongremize, Bilişim ve Yazılım Eser Sahipleri Meslek Birliği (BİYESAM), Milli Prodüktivite Merkezi, Türkiye Bilişim Vakfı ve Yazılım Sanayicileri Derneği gibi sektörle doğrudan ilişkili kurum ve kuruluşların yanı sıra 14 üniversitemiz de destek oluyor. EMYK bu yönüyle akademi ile meslek kuruluşlarının bir buluşma noktası olma görevini de üstleniyor.

Kongremizin açılış konuşmalarının ardından gerçekleşecek olan açılış oturumunda, hem sektörü, hem de toplumu doğrudan ilgilendiren önemli sunumlar gerçekleşecek ve kongremiz çeşitli paneller, yuvarlak masa toplantıları ve kurslar ile önümüzdeki üç gün boyunca devam edecek.

Alanında bir ilk olan EMYK’nin, bu yıl onuncusunu düzenlediğimiz Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi (TESKON), 12 Ekim-15 Ekim 2011 tarihleri arasında altıncısını düzenleyeceğimiz Ulusal Hidrolik Pnömatik Kongresi ve Sergisi gibi uzun yıllar boyunca sektör bileşenlerini buluşturan bir organizasyon olmasını arzu ediyoruz.”

Kongre Yürütme Kurulu Başkanı İpek BETİNER de kongre üzerine şu bilgileri verdi:

“Öncelikle, bir buçuk yıllık bir sürecin sonucu olarak burada bulunmaktan gurur duyduğumu belirtmek istiyorum. Kongrenin hazırlık çalışmalarında akademisyen, sanayici ve bilişim sektörü üyelerinden oluşan yürütme kurulumuz ile yaptığımız toplantı ve çalışmaların sonucunda elinizde bulunan kongre programını hazırladık. Bu hazırlık sürecinde sanayi, üniversite ve bilişim sektöründen gelen destekler için özellikle teşekkür ederiz. Bu destekler sayesinde oluşan programımızı, üç günlük bir zamana sığdırmakta oldukça zorlandığımızı söyleyebilirim.

Türkiye’de bir ilk olarak gerçekleşen EMYK’de, Endüstri Mühendisliği yazılımları hakkında, Endüstri Mühendislerini ve kuruluşları bilgilendirmenin yanı sıra, sektör ilgililerinin yazılım seçimi, kurulumu ve uygulama süreçleri hakkında doğru karar vermelerini sağlayıcı bilgileri, teknolojileri, uygulamaları aktarmayı; ülkemizdeki ilgili tüm tarafları bir araya getirerek çağdaş, doğru ve bilimsel platformda konunun etkin şekilde tartışılmasını sağlamayı amaçlıyoruz.

Kongremiz süresince yurtiçi ve yurtdışından gelen değerli panelistlerimizle, 5 paralel salonda gerçekleşecek 23 oturumda 43 deneyim paylaşımı sizlerle olacak. Kongremizde 18 akademik bildirinin sunumunun yanı sıra, 2 söyleşimiz, 1 panel ve 1 yuvarlak masa toplantımız ile endüstri mühendisliği yazılımlarının geleceği, sorunları ve yaşanan sıkıntıları, aşma yöntemleri üzerine beyin fırtınaları gerçekleşecek. Deneyim paylaşımlarında yer alan birbirinden değerli konu ve konuklarımızın bilgi aktarımlarıyla da ufkumuza değer katacağımızı düşünüyorum.

Kongremizde, sektörü ve toplumu ilgilendiren birçok konuda gerçekleşecek söyleşiler, yuvarlak masa toplantıları ve paylaşım oturumlarının yanı sıra düzenlenecek olan sergiyle Endüstri Mühendisliği yazılım ve uygulamaları alanında çalışan kuruluşlar, ürün ve hizmetlerini katılımcılarla paylaşacaklar.

Bugün açılış oturumumuzda Sayın Halil Aksu (GARTNER Türkiye Ofisi–Yönetici Ortak) tarafından gerçekleştirilecek WEB 3.0–İnternetin Geleceği: Trendler ve Etkiler başlıklı sunumda, hayatın her alanına girmiş olan internetin gelişmesine etki eden trendler ve gelecekteki durumunun ekonomik, toplumsal ve teknolojik etkilerinin neler olabileceği insan odaklı bir çerçeveden konuşulacak. Yine açılış oturumumuza katkıda bulunan bir başka isim olan Sayın Fuat Alican (Orta Amerika Bilimsel Araştırma ve Eğitim Merkezi–Başkan Yardımcısı) Teknoloji 3.0 başlıklı sunumunda, endüstri mühendisliği yazılımlarının ve bilişimin, yaşamın diğer alanlarıyla ilişkisine, bilinçli bilişim üretimi ve kullanımının ülkemize ve insanlığa olası getirilerine dair bilgilendirmede bulunacak.

Kongremizin söyleşiler bölümünde ise Prof. Dr. Sencer Yeralan’ın Yeni Yazılım Stratejileri ve Jale Akyel’in Daha Akıllı Bir Dünya’ya Doğru… konulu sunumlarıyla yazılımın geleceğine yönelik öngörüleri yer alacak.

Kongrenin ilk gününde İşletmelerde Yazılım Uygulama Başarısının Önündeki Engeller başlığıyla düzenlenecek panelde, konunun tüm taraflarıyla tartışılması hedefleniyor. Yine Kongre kapsamında gerçekleştirilecek Yuvarlak Masa Toplantısı ile Yazılım Uygulamalarında Endüstri Mühendislerinin Rolü ele alınacak.

Üçüncü gününde, yani 2 Ekim Pazar günü 11 salonda 14 farklı konuda kurslar düzenlenecek olan kongrede, Endüstri Mühendisliğinde Etmen Temelli Yazılımlar; Bilişsel Zekâ Temelli Veri Madenciliği ve Uygulamaları konularında iki özel oturum gerçekleşecek.”

MMO Yönetim Kurulu Başkanı Ali Ekber ÇAKAR ise Endüstri ve İşletme Mühendislerine yönelik Oda çalışmalarına ağırlık vererek şöyle konuştu:

Endüstri İşletme Mühendisliğine yönelik Oda çalışmaları

“Endüstri ve işletme mühendisliği uzmanlık alanlarına yönelik yeni etkinlikler kapsamında yine İzmir’de düzenlediğimiz 6 Sigma Yalın Konferansları ve Endüstri Mühendisliği Bahar Konferanslarının ardından düzenlenen bu yeni etkinliğin verimli geçmesini diliyorum.

Odamızın her çalışma döneminde düzenlediği makine tasarımı, işçi sağlığı ve iş güvenliği, sanayi sektörleri, bakım teknolojileri, enerji verimliliği v.b. konularda düzenlediği ulusal ölçekli kongre, kurultay, sempozyum etkinliklerinin önemli bir bölümü endüstri mühendisliği uygulama alanları ile doğrudan ilintilidir. Bu ve diğer etkinliklerde verimlilik, Ar-Ge, tasarım, planlama, inovasyon, teknoloji, mühendislik v.b. konular irdelenmekte ve genç meslektaşlarımızın mesleki-sosyal gelişimine önemli katkılar sunulmaktadır.

57 yıllık tarihi bulunan Odamızın üye sayısı 80 bine ulaşmış; Odamıza kayıtlı ikinci büyük meslek disiplini olan endüstri-işletme mühendislerinin sayısı ise 5 bin 886’ya ulaşmıştır.

Sekizincisi 2 Aralık’ta Bursa’da düzenlenecek olan Endüstri İşletme Mühendisliği Kurultaylarından süzülen görüşlerin, Odamız çalışma programlarının şekillenmesinde önemli bir rolü bulunduğunu belirtmek isterim.

Örneğin, önceki kurultaylarda üzerinde en çok durulan hususların başında, endüstri ve işletme mühendislerinin yetki ve sorumluluklarını ve serbest meslek uygulamalarını belirleyen yasal düzenlemelerin bulunmaması ve bu alanda meslek içi eğitim ve belgelendirme programlarının yetersizliği konuları gelmekteydi. Bu konuda Odamızca sonuç alıcı çalışmalar yürütülmüş; İş Güvenliği Mühendis Yetkilendirme Yönetmeliği yanı sıra Stratejik Planlama ve Yatırım Hizmetleri Yönetimi üzerine iki ayrı yönetmelik 2008 yılı başında Resmi Gazete’de yayımlatılarak yürürlüğe sokulmuştur. Yine Odamızın enerji verimliliği mevzuatına yönelik yürüttüğü ısrarlı çalışmalar sonucunda, endüstri ve işletme mühendisleri de endüstriyel işletmelerde enerji yöneticisi olma olanağına kavuşmuştur.

Kısacası, endüstri-işletme mühendislerinin yetki alanlarının tanımlanmasında önemli adımlar atılmaktadır. Bu kapsamda, Meslek İçi Eğitim Merkezlerimizde stratejik planlama, yatırım hizmetleri yönetimi, sanayi enerji yöneticisi, iş kazaları ve makine değerleme bilirkişilik eğitim ve belgelendirmesi yapılmaktadır.

Şubelerimiz aracılığıyla da kalite sağlama sistemleri, çevre güvenliği, istatistiksel süreç kontrolü, kalite planlaması, iç denetçi, 6 sigma, satın alma yönetimi, stok yönetimi, üretim kaynak planlaması, iş etüdü, yalın üretim, ergonomi, işçi sağlığı ve güvenliği seminerleri de düzenlenmektedir.

Meslek içi eğitim faaliyetlerimize dair öğretim üyelerimiz ve konusunda yetkin meslektaşlarımızın desteğini beklediğimizi burada özellikle belirtmek istiyorum.

Endüstri-işletme mühendislerine yönelik yayın çalışmalarımız da artırılarak sürdürülmektedir. 1989 yılından beri üç aylık periyot ile yayımlanan ve TÜBİTAK tarafından A Tipi Yayın olarak kabul edilen Endüstri Mühendisliği dergimize ek olarak çıkardığımız EİM Bülteni de dört yıldır düzenli olarak yayımlanmaktadır.

Kısaca özetlediğim çalışmalar, ağırlıklı olarak, Endüstri İşletme Mühendisi Meslek Dalı Ana Komisyonu ve Şubelerimizdeki Meslek Dalı Komisyonlarımız aracılığıyla yürütülmektedir.

Meslek Dalı Komisyonları, Odamızda Endüstri Mühendisliği örgütlenmesinin yapı taşlarıdır. Bu komisyonlarda görev alan üyeler şubelerimizde tüm endüstri işletme mühendislerinin katılımı ile yapılan seçimlerle belirlenmektedir. Bir anlamda meslek dalı komisyonu Oda içerisinde özerk bir statüde hizmet verebilmektedir.

Endüstri Mühendisliği yetki alanlarını genişletme çalışmaları ve örgütlülük

Endüstri mühendisliği yetki alanlarının genişletilmesi, mesleki ve toplumsal sorumluluk bilincinin geliştirilmesi, çalışma alanlarında karşılaşılan sorunların aşılmasına yönelik çalışmaların başarıya ulaşması, büyük çoğunluğu örgütsüz olan endüstri ve işletme mühendislerinin Meslek Dalı Komisyonu çalışmalarına destek vermesinden, verdiğiniz desteği artırmanızdan, örgütsel yapımızın güçlendirilmesinden geçmektedir.

Bilgi birikiminizi Odamızla paylaşmanızı, Oda çalışma gruplarında, komisyonlarda görev almanızı istiyoruz. Henüz Odamıza üye olmamış meslektaşlarımızı Oda çalışmalarına yönlendirmenizi bekliyoruz. Biz Oda Yönetimi olarak bu alanda yürütülecek çalışmalara tüm olanaklarımızla destek vermeye hazırız.

Krizin boyutları büyük

Bildiğiniz üzere biz mühendisleri ve meslek uygulama alanlarımızı derinden etkileyen dünya çapında bir ekonomik bunalım söz konusudur. Bu bunalım, kapitalizme özgü yapısal sorunlar ve neo liberal politikaların bir sonucudur. Gerçekte neo liberal serbest pazar ekonomisi iflas etmiştir. Krizle birlikte dünya genelinde ekonomi, 2. Dünya Paylaşım Savaşından sonra ilk kez küçülmektedir. Küçülme ve durgunluk dünyayı sarmıştır.

Son ekonomik bunalımın nedenlerinden biri olan finansal hareket yoğunluğu ekonomimizi kemirmektedir. Zira kaynaklarımız ağırlıklı olarak hizmet ve finans sektörlerine aktarılmış, özelleştirmeler ve yatırımsızlık ile sanayi alt yapımız neredeyse dağıtılmıştır. Sanayide üretimin teşvik edilmemesi sonucunda özellikle ara malı ve yatırım malı üreten sektörler taşeronlaşmaya yönelmiş, ülke sanayisi ithalata bağımlı fason bir yapıya büründürülmüştür.

Sürekli artan ithalat giderleri, yüksek cari açık ve yüksek dış borç ile ekonomimizin küresel gelişmelere bağımlılığı daha da artmış, sürekli kriz tehdidi altında kırılgan bir yapıya ulaşılmıştır. Üretim ve yatırımı dışlayan, para, finans, rant ve sıcak para hareketlerine bağımlı kılınan ekonomi ve sanayi politikaları, istihdamı dışlayan bir büyüme illüzyonuna dayandırılmış, ara mal üretimi azalmış, yatırım malları üretimi neredeyse rafa kaldırılmıştır.

İstihdam ve eğitim alanı sorunlu

Bu genel durum meslektaşlarımızı derinden etkilemiş; artan işsizlik baskısı, daha düşük ücretler ve daha kötü çalışma koşulları ile karşı karşıya kalınmıştır.

Meslektaşlarımızın sanayi ve hizmet işkollarında sağlayacağı fayda hâlâ yeterince anlaşılmamıştır. Kamudaki endüstri ve işletme mühendisi istihdamı yetersizdir.

Çalışma alanlarımız içinde yer alan stratejik planlama, fizibilite etütleri, kapasite raporlarının hazırlanması, tesis planlama, proje yönetimi, işgücü planlama, yönetim sistemleri, verimlilik çalışmaları gibi alanlara farklı meslek disiplinleri ikame ettirilmektedir.

Ayrıca eğitim, istihdam, eğitilmiş işgücü ihtiyacı dengesi göz ardı edilmektedir. Herhangi bir ihtiyaç planlaması yapılmaksızın, binası, öğretim üyesi dahi olmayan üniversitelerde Endüstri Mühendisliği bölümleri açılmakta, kontenjanların dolmamasına ve artan işsizliğe rağmen karma ‘uzaktan eğitim’ yöntemleriyle eğitimin kalitesi daha da düşürülmektedir.

Yazılımların önemi

Günümüzde üretim teknolojileri ve endüstri mühendisliğinin ulaştığı aşamada verimlilik, ürün geliştirme, stok, lojistik, yönetim, bakım-onarım, servis ve üretim sürecinin entegre planlanması ile teknoloji, inovasyon, bilişim, yazılım alanları bir hayli iç içe geçmiş durumdadır. Siyasi, ekonomik, sosyal etkenler ile teknik insan gücünün değerlendirilmesine ilişkin olumsuz faktörlerin de belirleyici olduğu bir alanda, her şeye karşın teknoloji, inovasyon ve bilişime dair yeni yöntem ve uygulamaların geliştirilmesinin ne denli önemli olduğu sanırız bu ve benzeri etkinliklerle daha iyi anlaşılacaktır.

Kısaca, tüm üretim kaynaklarının tek veya bütünleşik olarak entegre bir biçimde planlanması ve kontrol edilmesi için yazılımlar önemli hale gelmiştir. Entegre yönetim anlayışı ile üretim dışındaki diğer tüm fonksiyonların yönetimi için yazılımlara duyulan gereksinimin ilgili bütün taraflarca bilince çıkarılması gerekmektedir. Bu kapsamda yazılım üretimi, seçimi, kurulum ve uygulama süreçlerinde sorunların çözümü için bilgi paylaşımına gereksinim duyulmaktadır. Bu süreçlerin yönetim ve uygulama süreçlerinde aktif görev alan Endüstri Mühendislerine özgü yazılımların ele alınacağı ve gayet zengin bir içerikle düzenlenen kongremizin bu alanda önemli katkılar sunacağına inanıyoruz.

8 Ekim Ankara mitingine çağrı

Sözlerimi bitirirken, önümüzdeki hafta sonu, 8 Ekim 2001 Cumartesi günü, birliğimiz TMMOB, DİSK, KESK ve Türk Tabipleri Birliğinin Ankara’da düzenleyeceği “Tüm Temel Haklarımız İçin İnsanca Yaşamı Savunuyor, Eşit, Özgür, Demokratik Bir Türkiye İstiyoruz!” mitingine kısaca değinmek istiyorum. Bu miting, son yıllar ve son Kanun Hükmünde Kararnamelerde de somutlandığı üzere, Türkiye’nin otoriter tekelci bir anlayışla yönetilmesine; toplu iş sözleşmesi ve örgütlenme hakkını savunan kamu emekçisinden kıdem tazminatlarının gasp edilmesine direnen işçilere; ‘sağlıkta dönüşüm’ aldatmacasına karşı koyan sağlık emekçilerinden örgütüne ve meslek alanlarına yapılan saldırılara karşı mücadele eden mühendis, mimar, şehir plancılarına kadar geniş kesimleri bir araya getiren önemli bir platform olacaktır. Bütün meslektaşlarımızı ve dostlarımızı bu mitinge beklediğimizi belirtmek istiyorum.”

MMO Başkanı, kongrenin örgütlenmesinde emeği bulunanlara teşekkür ederek sözlerini tamamladı. Üç gün sürecek olan kongrenin sonuç bildirisi kongrenin ardından kamuoyuna açıklanacak.

– Sekiz hol komple satıldı

– Çin’de akışkan teknolojileri pazarı sürekli büyüme gösteriyor

– Çin, basınçlı hava ve vakum teknolojilerinin en önemli satış pazarı

Şangay/Hannover Çin’in dinamik büyümesine doğru orantılı olarak, PTC ASIA fuarı da Asya’nın önde gelen akışkan teknoloji fuarı haline geldi. Wolfgan Pech, Deutsche Messe AG’nin Bölüm Başkanı “PTC ASIA, Asya’da akışkan teknoloji konusunda önemli bir buluşma alanı olarak yerini aldı. Fuarın göstermiş olduğu sürekli büyüme, Çin ekonomisinin dinamik gelişimini yansıtmakta. Bu büyüme biraz daha yavaşlayarak devam edecek ve bizim fuarlarımızı zirveye taşıyacak. Önümüzdeki yıl tüm katılımcılara yer verebilmek için şu sıralar SNIEC ( Shanghai New International Expo Center) fuar alanında dört yeni hol inşaa ediliyor. Böylece tüm potansiyel müşterilerimize yer verebileceğiz.” dedi. Bu yılki PTC ASIA 25 – 28 Ekim tarihleri arasında sekiz holde düzenlenecek ve şimdiden tüm alanlar satılmış durumda.

Bu yılki PTC ASIA’ya 42.000 m² alanda toplam 1.400 katılımcı beklenmektedir. 2009 yılı ile kıyasladığımız 1.250 katılımcı 31.500 m² alanda yer almıştı. En büyük katılımlar ise Çin, İtalya, Tayvan, ABD, Japonya ve Kore’den gelmektedir. PTC ASIA fuarında akışkan bölümü büyük bir artış gösterdi, 2009 yılında 21.000 m² olan alan 2011 yılında 30.000′in üzerine çıktı. Bosch Rexroth, Eaton, Parker Hannifin, Hydac, Gates, Hawe, Brevini, Atos, Daikin, Kawasaki, NOK, SKF, Seal Maker, Kastaş, Fenner, Garlock, Sel Teknik, Sofima, Pall, Airtac, Pneumax, Camozzi, Pisco, Mindman, Chelic, Chanto, Hude, Yuci, Dazhong, Leemin ve Lixin gibi tüm büyük firmalar fuarda yer almakta .

Çin, basınçlı hava ve vakum teknolojilerinin en önemli satış pazarı

PTC ASIA fuarında büyüme kaydeden başka bir bölüm ise basınçlı hava teknolojileri. 2009 yılında 1.000 m²’yken bu yıl 2.650 m²’ye çıktı. Burada da Atlas Copco, GHH RAND, Ingersoll Rand, OMIC, Sullari, TM.C.SS, VMC, Sotras ve SCROW gibi pazar liderleri yer almaktadır. Türkiye’den ise ilk defa Dalgakıran firması boy gösterecektir.

Alman üreticiler için basınçlı hava ve vakum teknolojileri konusunda en büyük satış pazarı Çin’dir. Almanya’dan 2010 yılında, 2009 yılına oranla %10,6 daha fazla, toplamda 4,5 Milyar Euro değerinde bir ihracat gerçekleşmiştir. Toplam ihracatın %13,3′ü Çin’e gerçekleşmiş, arkasından ABD, Fransa ve İtalya’ya ihraç edilmiştir.

Bu yıl uzun senelerden sonra ilk kez Türkiye’den de katılım artmıştır. Bu sene ilk kez Türkiye’den 9 firma PTC ASIA’da boy gösterecektir. Sırasıyla Alp Kauçuk, Dalgakıran Kompresör, Esmaksan Eser Makina, Hidros, Kastaş Kauçuk, Kurtman, Orval Hidrolik, Özceylanlar Hidrolik ve Sel Polimer Kauçuk gibi firmalar fuarda yer alacaklardır.

PTC ASIA fuarı ile birlikte aynı zamanda CeMAT ASIA fuarı organize edilecektir. CeMAT ASIA, bölgenin en önemli intralojistik buluşma platformu haline gelmiştir.

Bölüm ІІ : “MİNİMESS” ÖLÇÜM RAKORLARI

Hasan Doğan GÜNER /ROTA TEKNİK MAKİNA SAN.A.Ş.

hasanguner@rotateknik.com.tr  

info@rotateknik.com.tr

Minimess ölçüm rakorları sistem basınç altında çalışırken sistemi durdurmaksızın ölçme olanakları sağlayan özel tip rakorlardır.

Alman Hydrotechnik markası “minimess”ölçüm rakorlarının mucidi ve isim hakkının sahibidir. 40 yılı aşkın süredir “minimess” test noktalarını geliştirmekte ve üretmektedir. Bugün hala test noktasının ömrü boyunca  %0 sızıntı ile çalışmasını sağlayacak şekilde  yapısında statik sızdırmazlık halkası  olan minimessleri üreten  tek markadır.

Bölüm І   

HİDROLİK POMPALARINIZI  ÇALIŞMA YERİNDE TEST EDİN !

Hasan Doğan GÜNER /ROTA TEKNİK MAKİNA SAN.A.Ş.

hasanguner@rotateknik.com.tr  

info@rotateknik.com.tr

Hidrolik sistemlerin kalbi olan hidrolik pompalar,sistemdeki herhangi bir arızada her zaman ilk şüphe duyulan ekipmanlar sınıfına girerler.

Küçük ölçekli hidrolik sistemlerde pompanın ölçüm değerlerinin tespiti nedeniyle yerinden  sökülmesi,kontrolü,ve testi kolay olmasına karşın,büyük ölçekli sistemlerde ve mobil uygulamalarda çalışma yeri olan arazide  pompanın aynı maksatla  sökülmesi büyük zaman,iş,üretim kayıplarına ve işçilik maliyetlerine neden olur.

Bu noktada hidrolik ölçüm sistemleri (Hydrotechnik) mobil uygulamaları ve basit kurulumları ile birlikte gelişen elektronik teknolojinin bizlere sunduğu faydalardan biri olarak karşımıza çıkar.

parametrelerin olusturduğu verilerin simulasyonu yapılarak mevcut durumun

gercekliğine en yakın sonuclar elde edilebilir. Elde edilen bu sonuclardan yola cıkarak

gelistirilen bir proses ile; hata onleme, prosesi optimize etme, mali kazanc, layout ve

lojistik optimizasyonu, zaman tasarrufu vb. kazanımlar elde edilir. Bir imalat surecinin en

basından sonuna kadar gecen tum asamalarını simule etmek ve cıkan sonuclara gore

mevcut durumu ya da gelecekte planlanan asamaları digital ortamda optimize etmek,

bircok avantaj sağlar. Ayrıca simulasyon, gorsel ve hareketli elemanlarla olusturulacağı

icin sunum kolaylıkları sağlar ve ikna yeteneğini attırır.

Dusunceden Gercekliğe : QUEST

Dassault System’in DELMIA cozumlerinden biri olan QUEST programı, belirli

verilerle ve senaryolarla imalat simulasyonları yapabilen, değisik imalat alternatiflerini

uygulayan ve bu simulasyonlar sonucunda cıkan sonucları karsılastırarak raporlar

halinde sunan Windows’a uyumlu Unix tabanlı gorsel bir imalat analiz programıdır.

Simulasyon girdileri cok cesitli olabilir. Orneğin; calısanların verimi, makine ve

ekipmanların verimi, calısma suresinin etkinliği, prosesin gecerliği ve uygulanabilirliği,

lojistik konular, uretilen urunun hedef sayıyla olan iliskisi, bakım ve arıza konuları gibi

girdiler simulasyonlarda kullanılabilecek temel parametrelerden bazılarıdır. Kullanıcı,

QUEST yardımıyla tum bu verilerden mevcut durumun doğruluğunu kontrol edebildiği

gibi, planladığı bir durumun sonuclarını onceden gorebilme ya da farklı alternatiflerle

simule edilen birkac imalat yonteminin getireceği avantaj/dezavantajları da

değerlendirebilme yeteneğine sahip olur.

QUEST arayuzunde, 2D bir ızgaralı layout-3D cizim duzlemiyle menu komutlarını

listeleyen yan komut paneli ve ekran gorunuslerini-hareketlerini yoneten alt komut paneli

bulunur. Yan panel herbir komut grubuna gore farklı komutları icerir. Komutların tumune

pencere ust menulerinden de ulasılabilir.

SUBAT 2009

2 / 5

GRUP OTOMASYON

QUEST Arayuzu

QUEST programı UNIX tabanlı bir program olduğu icin klasor yonetimi Windows

ortamından biraz farklıdır. QUEST icerisinde kullanılan modeller, dıs dosyalar (iges, dxf),

3D geometriler, programlama dosyaları ile program icerisinde kullanılan diğer tum dosya

ve parcalar kendilerine ait klasorler icinde bulunur ve buradan cağırılırlar. Orneğin bir

QUEST modeli kaydedilirken, masaustu ya da sabit disk altına kaydetmek yerine,

QUEST ile birlikte yuklenen ve model dosyalarının saklandığı MODELS klasoru altına

kaydedilir. Part olarak tanımlı 3D geometriler PARTS klasoru altında yer alırlar. Bu

klasorlerin tumu, QUEST yuklenen lokasyondaki “deneb” klasorunun altında ayrı ayrı

klasorler olarak yer alırlar.

SUBAT 2009

3 / 5

GRUP OTOMASYON

QUEST’in temel amaclarından bazıları sunlardır :

1. Tasarım ve uretim oncesi on calısma, yeni tesis insaatı : Uretime baslamadan

once, planlanan uretim simulasyonları yapılarak ileride karsılasılabilecek olası

problemler onceden belirlenip imalat prosesleri gelistirilebilir. Bu durum kucuk bir montaj

istasyonu icin yapılabileceği gibi, bir fabrikanın, tesisin kurulmasından onceki asamada

da yapılabilir. Boylece geri donusler mumkun olduğunca azaltılır, maliyetler ve zaman

kaybı ciddi oranda dusurulur.

2. Mevcut imalat akısını doğrulama : Pratikte uygulanan sureler ile calısan isci sayıları

ve makinalar belirlenerek proses detayları programa veri olarak girilir. Eğer gerekiyorsa,

makinalar arası mesafeler, yerlesim planı, vardiyalar, hızlar gibi detaylar da simulasyon

verilerine dahil edilebilir. Girilen verilerle elde edilen sonuclar gercek durumla

karsılastırılır.

3. Alternatif imalat akısı belirlemek : Birden fazla imalat akısı ve bunları olusturan

veriler programa girilerek alternatifler arasında değerlendirme yapılır.

4. Modifikasyon ve iyilestirme : Mevcut imalat akısına, surelerine ya da calısma

sartlarına gore simulasyon yapıp, cıkan değerlere gore simulasyon verilerini değistirip

proseste, makinada, isci sayısında iyilestirme ve optimizasyon sağlanır.

5. Sunum ve imalat proseslerini gorsellestirme : Đmalat akıslarını simulasyon halinde

gorup, belli zaman dilimlerinde herbir durum ya da eleman icin veriler toplamak, raporları

değerlendirmek, video ve resim cıktıları ile bilgileri gorselliğe donusturmek mumkundur.

Yeni bir tesisin insa edilmesi, bir sirket icin en pahalı yatırım kararlarından biridir

ve bu tesisin yerlesim planı; sirketin gelecekteki faaliyetleri boyunca calısanlarını ve

maliyetlerini surekli olarak etkiler. Tesis ici stoklama, malzeme akısı, makine ve ekipman

yerlesimi gibi konuların optimizasyonuyla imalat maliyetlerinde ciddi indirimler sağlanır.

Malzeme akısının yonetimi, is kazalarının onlenmesinde ve tum isletme giderlerinin

dusurulmesinde onemli bir parametredir.

Đhtimallerle sonucları tahmin etmeyin,

Simulasyonlarla gercekliği analiz edin…

Her turlu yeni yatırım veya iyilestirmeden maksimum verim alabilmek icin,

planlanan ya da dusunulen her uygulamanın mumkun olduğunca tek seferde ve

minimum kayıpla/hatayla devreye alınması cok onemlidir. 3 boyutlu bilgisayar

simulasyonları, tum denemelerin, gerceğin bire bir kopyası olan sanal bir model uzerinde

yapılmasını ve analiz edilmesini sağlar. Bu simulasyon modelleri uzerinde cesitli

senaryolar denenerek elde edilen sonuclar değerlendirilir. Bu sayede, ancak uygulama

asamasında farkedilebilecek ya da meydana gelebilecek bircok problem, daha isin en

basında tespit edilerek cozumlenir ve doğabilecek benzer sorunlara karsı da onceden

onlem alınabilir.

SUBAT 2009

4 / 5

GRUP OTOMASYON

QUEST programı, genis parca ve model kutuphanesiyle, simulasyon sırasında

kullanılacak elemanları gerceğe yakın elemanlar olarak tanımlamayı sağlar.

QUEST Parca Kutuphanesi (WORKCELLS)

Kendi icersinde modelleme yeteneği ve değisik formatlarda dosyaları okuma

ozelliği ile simulasyon altyapısı desteklenir. Bu sayede senaryolar daha gorsel olur.

QUEST Simulasyon Ortamı

SUBAT 2009

5 / 5

GRUP OTOMASYON

QUEST modelleme elemanları oldukca kucuk boyutlu dosyalardır. Simulasyonda

kullanılan elemanların grafik ozellikleri dusuk olduğu icin, hazırlanan modeller de

oldukca kucuk dosya boyutlarıyla saklanabilirler. Orneğin yukarda resmi gorulen ornek

proses hattının Windows’taki boyutu sadece 161 KB’dir. Sıkıstırılmıs arsivleme ozelliği

ile de simulasyon icerisinde kullanılan komutlar, programlama kodları ve ozel tanımlı

gorsel geometriler de kolaylıkla farklı istasyonlara aktarılabilmektedir.

QUEST ile elde edilen tum analiz sonucları, ister simulasyonun kosması

sırasında, ister simulasyonunun tamamlanması sonrasında değisik parametrelerle

gosterilir ve saklanabilir. Simulasyon verileri uzerinde yapılan değisiklikler ve uretilen

yeni senaryolarla, elde edilen verilerin sonucları da değisir ve bu durum, imalat surecini

daha kolay ve anlasılır olarak yorumlamaya olanak sağlar.

QUEST ile Elde Edilen Bazı Analiz (dinamik) Sonucları

QUEST programı ile bugune kadar bircok firmada uretim ve lojistik simulasyonları

yapılmıs ve elde edilen sonuclar değerlendirilerek, firmaların iyilestirme calısmalarıyla

elde ettiği kazanımlar rapor edilmis ve gozlenmistir. Ayrıca universitelerde tez ve proje

konularındaki calısmalarda da QUEST ile imalat simulasyonu konusu islenmektedir.

Uretim tesislerinin insaası, imalat hatlarının simulasyonu, malzeme akıslarının

optimizasyonu, uretim asamasında faydalanılan insan ve makine gucunun verimliliği,

zaman analizleri, proses gelistirme ve alternatif imalat yontemleri gibi onemli endustriyel

verilerin analizinde QUEST programı gercek ve guvenilir sonuclar vermektedir. Bu ciddi

analizlere, gorsel ve estetik 3D elemanların hareketleriyle canlılık kazandırmak ise

kullanıcı ve izleyen tarafında isin eğlenceli yonunu olusturmaktadır.

yapılmaktadır.Su değirmenleri , buhar makineleri tipik örneklerdir.  II dünya savaşı ve onun arkasından  başlayan silahlanma ve uzayı keşfetme yarışı , bütün teknolojilerde olduğu gibi , akışkan gücü ile çalışan makinelerde de birtakım yeniliklerin ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Ülkemiz son yıllarda makine üretiminde büyük atılımlar yapmaktadır. Ekonomik büyümemiz

yıllardan beri ortalama  % 4-5 lere  takılmış gözükmektedir. Hızla artan nüfusun  iş bulması içinse bu büyüme oranının  % 7-8 lere yükseltilmesi gerekmektedir.

Bu büyümeyi sağlayacak tek seçenek ise ülkemiz insanının makine –alet yapımını  öğrenmesi

ve uygulaması ile mümkündür. Çünkü ülkemizde doğal kaynaklar sınırlıdır .

Ancak bilinen bir başka gerçek ise , klasik makine teknolojilerinin , 20 yüzyıl da olgunluk

dönemini yaşadığı , 21 yüzyılda artık herkesin makine yapımını öğrendiği , yani makine yaparak  katma değer yaratmanın her geçen gün iyice zorlaştığıdır.

Bu görüş genelde doğrudur , fakat halen daha hassas, daha verimli makineler üreterek , halen bir katma değer payı yaratma olanağı olan alanlar vardır. Eğer ülkemiz  insan ve fiziksel kaynakları verimli kullanabilir , bazı hassas  makineleri  üreterek  bir sinerji ve toplam endüstriyel verimlilik yakalanabilirse  bu mümkündür , dünyada örnekleri de vardır.

AG makineleri , bizim pek tanımadığımız Optik , Mekatronik , Ölçü aletleri  teknolojileri gibi  özellikli bir alandır , ayrıca  alt yapısını henüz tamamlayamamış  ülkemiz için de  kritik önemi olan makinelerdir.( İş makineleri hidroliği gibi) Gelişmiş ülkelerde bu sektörün kriz öncesi yıllık büyüme oranı %15  gibi yüksek değerlerdedir. Gelecekte de bu oranlarda bir gelişme beklenmektedir.

2. AG Makineleri  ile ilgili Teknolojiler :

Genel olarak makinelerin yapımında , malzeme teknolojileri başta olmak  üzere , üretim

teknolojileri ağırlıklı  yer alır.

Şekil 1 de bütün makinelerin  tasarım , üretim , test aşamalarında  kullanılabilecek  bir şema

verilmiştir. En içte bulunan kutu , söz konusu makineyi  simgelemektedir.

Bu kutuya , AG makineleri değil de , örneğin içten yanmalı motorlar , elektrik motorları  v.s konulabilirdi.

Örnek olarak , eğer çekirdek konumunda içten yanmalı motorlar olsa idi , Akışkanlar Mekaniği  kutusunda belki Termodinamik  olacaktı. Çünkü içten yanmalı motorlarda yanma,

ısı transferi  gibi teknolojiler daha ağırlıklıdır

En dıştaki katmanda  bu çekirdek konumundaki makinelerin tasarım , üretim aşamalarında

(çift çizgi ile ayrılmıştır) en fazla kullanılan  temel teknolojiler dizilmiştir.

Ortadaki  katmanda , dış  katmandaki teknolojiler temel alınarak , çekirdek ürünün tasarım ve üretimine özel teknolojiler dizilmiştir.

Bu makalenin amacı ,yeni  tasarım teknolojilerini kısaca tanıtmak ,verimli makine üretimine etkilerini vurgulamak, AGM üretim teknolojilerini ise biraz daha detaylı incelemektir.

Şekil 1

      2.1: Çekirdekteki  Akışkan gücü makineleri ve sistemleri  üç bölümden oluşur.

2.1.1: Hidrolik enerjiyi üreten , yani akışkanı odacıklar içinde ileten , bir dirençle karşılaştığında ise sistem basıncını yükselten ‘Pozitif iletim pompaları ‘

Bunlar  mobil hidrolikte içten yanmalı motorlar, endüstriyel hidrolikte ise elektrik

motorları ile  tahrik edilirler.

Bu pompalar , orta basınç  ( 150-200 bar) ve güçler için dişli , paletli , yüksek basınçlı ( 300 -400 bar) sistemler için ise pistonlu tiplerde yapılırlar.

Çoğu kez , özellikle  kapalı devre hidrolik tahrik ünitelerinde , değişken debili pistonlu

pompalar kullanır , bunları içinde ayrıca  , devre kaçaklarını  tamamlamak  için  25 barlarda

çalışan ve aynı mil üzerinde dönen  bir dişli (genellikle içten dişli)pompa bulunur.

2.1.2: Kontrol Bölümü :

Çeşitli valfler ( basınç , akış , yön ) , basıncı karşı bir direnç gördüğü için yükselmiş olan

akışkanı , kullanıcıya ulaşıncaya kadar denetlerler.

2.1.3: İş elemanları : Hidrolik enerji ile iş yapan elemanlardır. Hidrolik motorlar , silindirler .

3 : Tasarımla ilgili teknolojiler:

Günümüzde  bilgisayarların gücü çok artmış, fiyatları ise göreceli olarak düşmüştür. Ayrıca

Kosgeb gibi kuruluşlar da , sanayimizde özellikle tasarımla ilgili bilgisayarlaşmanın artması için  uygun kredilerle  bu çabayı desteklemektedirler.

Ancak üzülerek söyleyelim ki küçük işletmelerde , alınan bu bilgisayarlardan  yararlanarak

tasarım  yapmak  pek yaygın değildir. Hatta pek çok işletmemizde ,  yapılan işlerin  ( parça

takım , aparat , mastar ) iki boyutlu bir teknik resmi dahi çizilmez, güncellenmez ,saklanmaz

Bunu  eğitilmiş eleman eksikliğine bağlamak  pek doğru değildir.  Belge hazırlamak ,kayıt

tutmak bir kültür aşamasıdır.  Bu konuda bir kitap hazırlığım  devam etmektedir. İsmi de

‘Ürün Geliştirme Sürecinde Teknik Belgeler’ olacaktır.Bundan sonraki bölümde anlatılanlar

bu hazırlıktan bazı bölümlerdir. Ref Lit. 1.

.

Tablo 1 : Tasarım için kullanılan programlar ve özellikleri :  ( MB Makina)

Tasarım  konusunu da iki  boyutta incelemek mümkündür.

2.2.1: Piyasada bulunan bir ürünün benzerini yapmak için iki veya üç boyutlu teknik resimler

hazırlanabilir.İlişik  literatürden alınacak bazı pratik formül ve hesap örnekleri ile  basit tasarımlar desteklenebilir.

2.2.2: Tasarım konusu , bu işin  uzmanı  mühendislik bürolarına  aktarılır. Çeşitli seviyelerde

- örnek olarak sadece iki veya üç boyutlu teknik resim , imalat toleransları ,  malzeme seçimi , bazı temel analizler – istenebilir.

2.2.3 : Eğer planlanan ürün  çok adette yapılıp pazarlanacak ise , ve pazarda da ciddi rakipler

varsa , riski en aza indirmek için tasarımı , verimli , çevreye saygılı  ,ekonomik  , en azından

rakipler kadar dayanıklı  bir ürüne  uygun hale getirmek gerekecektir.

Gerek basit  boyutta , gerekse  ileri boyutta bu tasarım hizmetlerini verebilecek mühendislik

bürolarımız , sayıları birkaçı geçmese de  ülkemizde vardır. Bunların bazıları Referans Literatür bölümünde verilmiştir

4. Üretimle ilgili Teknolojiler :

4.1. Üretim Teknolojileri : Hassas Mekanik .

Makine üretiminde üretim teknolojileri , makineyi oluşturan parçaların malzemeleri ve bunların  şekillendirilmesi  ile ilgili teknolojileri  kapsar.

Burada  özellikle metal malzemelerin , döküm , dövme , metal enjeksiyon , toz metal , haddeleme  yöntemleri ile elde edilmiş olan ilk şekillerinin , AG makinelerinde  kullanımları

esnasında , talaşlı üretim süreçleri ile hangi boyut toleranslarında  işlenmeleri gerektiği

üzerinde durulacaktır.

Çünkü AG makinelerini , diğerlerinden ayıran tipik özellik  , özellikle eş çalışan yüzeylerinin

arasında sıkıştırılan  sıvı veya gaz maddeler yardımı ile büyük kuvvetlerin taşınması , aktarılmasıdır.

Bir bakıma , bütün makinelerin dönen ( dairesel hareket) veya doğrusal  hareketlerinde görev

alan  ‘Makine Yatakları’ Triboloji teknolojilerinin de ana konusudur . Bu bakımdan Triboloji

bütün makinelerde bulunan ortak , temel bir teknolojidir.

4.1.1 : Boyut Toleransları ve uygulamaları:

Metal işlerinde   işlevsel parçalar  için boyut toleransları  IT tablosu şeklinde düzenlenmiştir,

Tablo 3 de verilen bu toleranslar için ölçü aralıkları mm , tolerans değerleri ise  mikron ( )

yani  mm nin 0,001 i olarak okunmalıdır.

Tablo 2 de , 30 mm lik bir boyut için  hassas, orta , geniş  olarak  bu toleranslar  üç guruba

ayrılmıştır Dikkat edilirse , Hassas mekanik  bölgesi 1T 5 e kadardır. Yani parçalar  30 mm lik bir boyut için  5-6  aralığında olmalıdır. Böyle bir boyutun  işlenmesi , ölçülmesi , montajı çok özen gerektirir.

Tablo  2  

Not : Soldaki değerler IT9 a kadar , sağdaki değerler ise IT 10-18 arasında geçerlidir.

Tablo 3 .

Tablo4 .

Tablo 4 te ise Hassas Mekanik için gerekli olan  işleme  yöntemleri Lepleme,

Honlama ve Hassas taşlama  olarak verilmiştir. Bunlar  özel makineleri olan  üretim

teknolojileridir, ülkemizde ise motor yenileme haricinde diğer uygulamalar

için pek yaygın kullanılmaz

4.1.2:  Diğer İşlemler:

Hassas mekanik  alanında üretilen parçaların sadece  boyutsal toleranslarının dar

toleranslarda ( AG makineleri işlevsel boyutlarda  < 5 m ) işlenmesi yeterli değildir.

Parçaların kenar , köşe , çapak , temizlik gibi özellikleri de  standartlara bağlanmıştır.

AG makinelerinde oluşan problemlerin % 80 ni parça veya sistem kirliliğinden kaynaklanır.

Parça veya sistemi üretirken temiz ve kontrollü üretmek , sisteme dışarıdan katılabilecek

kirlilikleri ( tozlu ortamlarda çalışan hidrolik silindirlerin dışarı çıkan milleri , pompa ve

motorların dışarı çıkan milleri , atmosfere açılan ve uygun filtre ile korunmamış  yağ tankı giriş ağızları ) en aza indirecek önlemleri almak , daha sonra oluşacak problemlerin çözümünden daha kolay ve ucuzdur.

Eş çalışan yüzeyler arasındaki birkaç mikronluk aralıklar , çok küçük orifis çapları (servo

valflerde 0,15 mm !  )  yağ içinde bulunan kirlilikten hemen etkilenir ve tıkanırlar.

İki çeşit kirlilikten ve bunların kontrollerinden bahsedilebilir.

a) AG makine parçalarının  üretimden kaynaklanan çapaklar, kirlilikler.

AGM.üretiminde kullanılan malzemelerin ( çelik , döküm , plastik , lastik) talaşlı veya talaşsız

şekillendirilmeleri sırasında kenarlarda , köşelerde malzeme çapağı , kumda dökülüyor ise

(GG30 , GGG 40 -50 vs) kum kalıntıları , temizlenmeleri oldukça zor maddelerdir. Özellikle

kapalı hacimler , maça kumu kullanılarak  çıkarılıyorsa , bu maçaların yapıldıkları kumlar ,

yapıştırma yöntemi ile montajları , maça boyaları  son derece önemlidir. Bunlar  uygun seçilmez ve iyi temizlenmez ise zamanla , türbülanslı yüksek akış hızlı akışkan çarpmaları ile

sistem içine dökülür ve problem yaratır.

Günümüz dizel enjeksiyon sistemlerinde , 2000 bar seviyelerinde basınç ve çok ince delikler vardır. Bu sistemlerde , tıpkı servo valflerde olduğu gibi temizlik standartları en üst seviyelere

çekilir , parçaların üretiminden daha pahalı temizlik ve kontrolleri uygulanır.

Çapak alma , temizleme  işlemleri , mekanik, kumlama , yüksek basınçlı su püskürtme (150 -300 bar) , termal yakma sistemleri ile yapılabilir.

Bu temizlik kontrolleri ise büyüteç , endeskop , laboratuar ortamında parçaları Ultrasonik

banyolarda tekrar yıkayarak parça üzerinde kalan kirliliğin , boyut , cins,dağılım vs yönünden

özel mikroskoplarla ölçülmesi ve değerlendirilmesi  şeklinde yapılmaktadır.

Yazarın 44 yıllık mühendislik hayatının son 10 yılı bu konularla ilgili olarak geçmiştir. Bu

konudaki bilgi birikimi istenirse paylaşılabilir.

b) Akışkan Kirliliği :

Endüstriyel ve Mobil hidrolik sistemlerinde taşınabilir , sürekli sisteme bağlanabilir aletlerle

akışkan kirliliğini ölçmek mümkündür.

Akışkan kirliliği ölçme , değerlerin sürekli gözlenmesi , filtre değişim zamanları konusunda da  uyarıcı olacaktır.

Bu ölçümler ve gözlenmesi gereken değerler ISO 4406  , NAS 1638 standartlarında  verilmektedir.

Son olarak , AG sistemlerinin ilk işletmeye alınırken uygulanan  temizleme işlemlerinden

bahsetmek  gerekir. Bu konuda Ref.Lit. 9  mükemmel bir  bilgi kaynağı oluşturmaktadır.

Emeği geçenleri tebrik etmek gerekir.

4.2 : Triboloji

Triboloji bilimi , birbirlerine göre hareket halinde bulunan  makine parçalarının yüzeylerinde

oluşan  sürtünmeyi oluşturan etkenleri, sürtünmenin azaltılması , kontrol altında tutulması için uygulanan yağlama işlemlerini , zamanla yüzeylerde oluşan aşınma olaylarını inceler.

Bu bilimin genişletilmiş hedefleri şöyle özetlenebilir :

* Malzeme yüzeylerinin  analizi , geliştirilmesi , ölçülmesi . doğrulanması,

* Sürtünme ve buna bağlı aşınma olaylarının analizi

* Parça geometrik  boyutlarının daha iyi kontrol altına alınması ,  ortak standartların hazırlanması .

* Yeni malzeme , yağlama maddeleri ,yüzey iyileştirme  metotları bularak  endüstriyel verimliliği artırmak.

* Makine performanslarını , güvenilirliğini artırmak . Bu konularda ortak kalite standartları belirlemek.

* Makinelerin servis ömür tahminlerini  daha sağlıklı yapabilmek. Beklenmeyen  bozulmaları en aza indirmek.

* Bazı  standart makine elemanlarının( yataklar , miller , sızdırmazlık elemanları , balatalar ,kamlar, dişliler, IC motor pistonları , zincirler , tel halatlar vs.   kolayca seçilip kullanılmaları ,için oluşturulmuş tabloları sanayinin hizmetine sunmak.

* Makineler için uygun  yağlama metotlarının  bulunması ve uygulanması , bakım , onarım , servis hizmetlerinin ( kalitenin sürekliliğinin sağlanması ) konularında   standartların oluşturulması .

Bunlardan  bazı popüler olanlar için Ref Lit  3 ten alınmış bazı özet bilgiler  aşağıda verilmiştir.

4.2.1: Makine Yatakları:

Makine Yatakları , Tribolojinin öncelikli  konusudur.

Tablo 4 de Radyal yük taşıyan kovan(burç) tipi kayar –döner elemanlı yatakların hızlı seçimi

için bazı değerler verilmiştir.  Ref.Lit. 3

Aynı literatürde , sadece  hidrodinamik yağlamalı yataklar değil   akışkanlarla (sıvı-gaz)

çalışan hidrostatik yatakların da  hesap örnekleri verilmiştir. (Hava yastıkları)

Ayrıca çok kapsamlı olarak  akışkanların , vakum dan yüksek basınçlara kadar uzanan bir

aralıkta  davranışları – viskozite değişimleri – ve bunlarla ilgili sızdırmazlık konularında

geniş ve pratik  kullanılabilecek  bilgiler mevcuttur. Kitabın yeni baskıları  çıkmaktadır ,

basımı ve düzenlenmesi İngiltere özel ve resmi  sanayi  çevrelerince de desteklenmektedir.

Tablo 4.

Notlar : Döner elemanlı (rulman) yataklar                      Hidrodinamik  yataklar.

1: Rulmanların en yüksek hız sınırı

2: Çelik milin merkezkaç kuvvetle parçalanma sınırı .

3: Plastik sürtünmeli  yatakların en büyük çalışma sınırı. ( pv)

Yağ emdirilmiş gözenekli yataklar , yağlarını kaybetmemek şartı ile ( 4 ) sınırına

kadar çalışabilirler.

4 : Hidrodinamik yatakların kullanım alan başlangıcı (kritik hız sınırı ),sağ yönde

                   mil parçalanma sınırına kadar olan alanda çalışabilirler.

4.2.2: Akışkanlar  ve Yağlama :

Yatakların yağlanması için gerekli yağ  miktarları , teori ve uygulamalarla elde edilmiş  birtakım pratik tablolar yardımı ile kolaylıkla bulunabilir. . Triboloji  bu konuda  en iyi yardımcıdır.

Tablo 5, tablo 6  bu konuda seçilmiş örneklerdir. Ref.Lit. 3

Tablo 5   Yataklarda yağlama  ihtiyacı.

Sol alt alan , düşük hız, düşük yük  bölgesi olup , daha az gözenekli  malzemeler kullanılabilir. Sağ üst bölge ise , yüksek hız ve ağır yük bölgesi olup , gözeneğe rağmen sürekli yağlama gerekir.   1 ile gösterilen eğri , ilave yağlama sınır bölgesinin  başlangıcıdır. Yüksek porozite başlangıcıdır. Statik yük bütün bölge için kontrol edilmelidir.

Not : Bu  bilgiler  çap / yatak eni (b/d)  1 için düzenlenmiştir.

Yağlayıcı maddeler çok çeşitli olup gene bu konuda Triboloj, kapsamnlı bilgiler sunar.

Sıvı akışkanlarda  viskozite , yağlama maddelerinin önemli bir parametresidir. Hidrolik

kuvvetleri taşıyan ve aktaran AG makinelerinin de  gene en önemli parametresidir.

Kaçak hesaplamalarında  kullanılır. Sıcaklıkla  oldukça fazla , basınçla çok az değişir.

Tablo 6 : Hidrolik yağlar ve dinamik viskozite. Ref Lit .2

Akışkan viskozite değerleri  genelde  kitaplarda Kinematik viskozite  olarak verilir.

Birimi :  m² /s  dir  .  Bu değer AG makine tasarımlarında pek kullanışlı değildir.

Kullanılabilmesi için bu birimi akışkan yoğunluğuna bölmek gerekir.

Bunun yerine dinamik viskozite  birimi olan  = Pa.s  (Paskal –saniye )  veya  halen

Avrupa da yaygın kullanılagelen  daN.s / c²m  kullanmak  özellikle Almanca literatürün

kullanımını kolaylaştırır.

Böyle bir tablo Tablo 6 da  Mobil DTE hidrolik yağlar için adı geçen literatürden örnek

olarak  alınmıştır.

Bilgisayarlı tasarım  ve analizler için  akışkanların sadece sıcaklıkla viskozite değişimlerini

incelemek  yetersiz kalır. Sıcaklıkla hacim değişimi , akışkan içinde bulunan gazların etkisi,

basınç altında akışkanların davranışı vs. incelenmesi gerekir.

Bu konuda Türkçe literatür olarak genç yaşta kaybettiğimiz  Prof. Dr. Özdemir Bengisu’nun

‘Yağ Hidrostatiğinde Elastikiyet ‘kitabı -Ege Üniversitesi yayınları – araştırmacılara önerilir.

Tabo 6

Tablo 7. Yağlama yağı debileri ve  yataklarda güç kaybı. Ref .Lit 3 .

4.2.3 : Yüzeyler: Eş çalışan yüzeylerin  yapısı  Tribolojinin bir başka öncelikli konusudur.

Tablo 8 de bazı yüzey pürüzlülük değerleri verilmiştir.

Notlar :  1: CLA : Centre Line Average in microinches (USA)

2:  RMS: Root Mean  Square  in microinches. (USA)

AG Makineleri , büyük kuvvetleri  ‘Hidrostatik Yataklama’ prensipleri içinde , taşırlar , aktarırlar. Çok kapsamlı bir konu olan bu  teknolojiler  Kaynak Literatürlerde bulunabilir.

Yüzey kaplamalar,sızdırmazlık , keçeler , yatak koruyucuları , Tribolojinin yakından ilgilendiği  konular olup  geniş bilgi için Kaynak Literatüre bakılmalıdır.

AG Makinelerinde , sadece toleranslar değil  parçanın tüm geometrik özellikleri  önemlidir.

Bu konu, üretimin küreselleşmesi ile birlikte , ülkemizde pek konu edilmeyen , ancak

gelişmiş ekonomilerde adına enstitüler kurulan  bir alandır. Tanıtım açısından biraz uzun

tutulmuştur.GMÖ (GPS) adı altında  çeşitli standartlar oluşturulmaktadır.

4.2.4 : Geometrik Mamül Özellikleri (GMÖ) –Matrisler

Sanayide  küreselleşmenin  baskıları sonucu , önce firma temelinde ortaya çıkan Geometrik

Tolerans  kavramı , daha sonra bütün dünyada küçük büyük pek çok firmayı etkileyen bir

harekete dönüşmüştür. Başta ISO  olmak üzere , çeşitli standart koyucu  kuruluşlar , bu

standart karmaşasını  daha düzenli bir şekle sokmayı  hedef seçmişler , bunun içinde bu

konuda yayınlan her standardı , bir matris  formu  içinde bir alana  yerleştirerek , izlenebilir-

liği  kolaylaştırmak , tekrarlama, veya gözden kaçırmayı önlemeye çalışmaktadırlar.

Yapılmak istenen , boyut ve yüzey ( pürüzlülük v.s)  toleranslarını da kapsayacak şekilde , parçanın geometrik  bütün özelliklerini  içeren bir uluslar arası standartlar dizini yaratmaktır. ISO /TR 14638  ile bir matris  sistemi oluşturulmuş ,  konu ile ilgili  çıkmış ve çıkacak

standartlar toplanmaya başlandı. Çalışmalar halen devam etmektedir. TSE konuyu  yakından

takip etmeye çalışmakta, çeşitli standartlar yayımlamaktadır.

.

ISO / TC 3  (Limitler ve geçmeler ) , ISO /TC 10 /SC5 (Teknik resim, geometrik boyut tarifleri,ilgili dökümantasyon çalışmaları, SC5 Ölçülendirme ve toleranslandırma) , ISO/TC57

Ölçme ve yüzey özellikleri ) gibi temel çalışmalar , ISO /TR 14638 de birleştirilmiştir.

Bu çalışmalarda  şu ana noktalar göz önünde tutulmaktadır.

* Tasarımcı tarafından teknik belgelere aktarılan iş paçaları – tasarımcının düşündüğü parça.

*Üreticinin ekonomik şartlarla , güncel üretim metodları ile ürettiği iş parçası.

*Üretim sonrası gerçek parçalar üzerinde ölçme ve değerlendirme bilgileri,

Bu üç aşama  farklı kişiler, guruplar tarafından yerine getirilir. Bu kişiler arasında anlayış ve

yorum farklarını ortadan kaldırmak, tarif  ve terminolojide , ölçme yöntem ve kullanılan

ölçme aletlerinde  olabilecek farklılıkları en aza indirmek yeni çalışmaların özüdür.

Çalışmalarda ,  tasarım, üretim , ölçme teknolojilerindeki değişimlere bağlı olarak sürekli

yenilenme temel alınır. Piyasada var olan tezgah ve ekipmanlarla   talaşlı ve talaşsız üretim metotları kullanılarak , elde edilebilecek genel toleranslar  konusunda ortak bir  görüş birliği oluşturmak  kolay bir iş değildir.

Ülkemizde  çeşitli makineler yapılmaktadır. Kaliteli , uzun ömürlü , piyasada aranan makineler yapmak için yapılan her parçanın  teknik belgeleri ( Teknik resimler , toleransları,

Standartları) hazırlanmalı ve bunlar sürekli güncellenmelidir.

Yani aslında teknolojik yarış hiç durmamakta , sürekli  yenilenmektedir. İyinin daha iyisi

ancak  teknik belgelere , kayıtlara dayanan teknolojilerle elde edilebilir.

Ölçme teknolojileri , uluslar arası bu yarışın ölçütleridir. Zaten bu standartlar , sadece boyutsal büyüklükleri belirmekle kalmayıp onların nasıl ölçüleceğini de belirler.

Yani toplam kalite , sadece kalite sistem dökümanı hazırlama , bunları zaman zaman

denetimler esnasında  ortaya çıkarma olayından çok daha farklıdır.

Tablo 9

Notlar : kutu içindeki numaralar bugüne kadar  çıkarılan   GMÖ standart numaralarıdır.

Üzülerek söylemek gerekirse , Makine üretim teknolojilerinin temelini oluşturan Triboloji  konusunda  ,bu işle uğraşan kişiler arsında bile terminolojiye yabancılık vardır.

5. Ürün Testleri :

2.5.4 : Ürün Testleri :

AG makineleri yüksek güçlü  makinelerdir. 150   KW lık güçlerdeki makineleri test

etmek  için  donanımlı laboratuarlar gereklidir. AG ürünlerinin pahalı olmalarının

bir nedeni de bu testlerin maliyetleridir.

Ürün testlerinde önemli büyüklükte ısı enerjisi açığa çıkar.

Bir hidrolik pompanın   ve hidrolik  motorun  toplam verimleri  ayrı ayrı % 90 olsa ;

valf gurubunun verimi de yaklaşık % 85 olsa , bir pompa ,valf , motor gurubunun

toplam verimi 0,90×0,90×0,85 = 0,69 %  olur. Yani yaklaşık % 30 luk  bir enerji

ısıya dönüşecektir.

Mekanik dişli kutularının verimleri ise % 90 nın üstündedir.

Hidrolik sistemlerdeki mekanik sistemlere göre bu verim düşüklüğü , bu sistemlerin

her yerde kullanılmalarını sınırlar . Örnek olarak  ekskavatörler de uygun olan hidrolik

tahrik , dozerlerde  verimsiz  kalmaktadır.

Her üretilen AG ürünü   %100 fonksiyon  testinden geçmelidir. Ömür testleri yeni tasarım veya önemli değişiklerde  uygulanır.

.

6. Örnek Hesaplamalar :

AG Makinelerinde  ortak olan özellik , hidrolik enerjiyi taşıyan , aktaran elemanların eş çalışan yüzeyleri yardımı ile  en az geri kaçakla istenilen hareketleri gerçekleştirmeleridir. Düşük hız ve basınçlarda , elastomerler ( lastik – plastik) yardımı ile bu kaçaklar önlenebilir. (hidrolik silindirler gibi ) . Ancak yüksek hız ve basınçlarda bunların ömürleri yetersiz kalır ; akışkan eş çalışan metal-metal yüzeyler yardımı ile   akışkanı en az kaçakla aktarabilmelidir.

Şekil 2 de tipik bir sabit debili eksenel pistonlu pompa verilmiştir (Linde )

Şekil  2.

Bir pistonlu pompada ortalama 7 veya 9 piston bulunur. her birinden olacak bu miktar bir

sızıntı  pompa hacimsel (volumetrik ) verimini düşürecektir.

Bu pompalarda çapsal aralık 20 mikron , tek taraflı aralık 10 mikrondur. Bu dar aralığı tutturmak için hem rotordaki  silindirik yuvalar , hem de piston çapları  çok hassas işlenmelidir.

Örnek 1 :

Pistonlu Pompalarda  sızıntı hesabı :   Şekil  3 , Ref.Lit 2.

————————————————————————(1)

Verilenler : p = 200 bar , L =5 cm , c = 20 mm , Piston –Rotor arasındaki çapsal

aralık = 0,02 mm ( 20 m ) = 2.10 cm ,Yağ viskozitesi (dinamik )  = 2.10 daNs / cm

(Tablo 6 , 50 º C , DTE orta )   , h = 10cm , aralık boyu(çevresel)  b = 3,14 .2 .10cm .

Q  =  .. 10 cm³  =   0,105  cm³ / s   olacaktır.

Şekil 3 .

Pistonlu pompalarda diğer iki sızıntı alanı , eğik disk  üzerinde dönen, küresel oyuklu  açısal

eğilebilen  kayar pabuçlarla (3) ,kontrol pleyti (valf pleyti) (2) üzerinde dönen rotor  (1 )

gurubunun geniş yüzeyidir.

Bu alanlardan olan sızıntı ,aşağıdaki şekilde hesaplanabilir. Basit olması bakımından sadece kayar pabuçların hesabı yapılmıştır. Daha geniş bilgi ilgili kaynak referanslarda bulunabilir.

Bu iki örnekte , kaçak (sızıntı) formülünün  kullanımı ve parça toleranslarının etkileri götse-

rilmek  istenmiştir.. Dikkat edilirse  sızıntı aralığın üçüncü kuvveti   ile orantılı olarak artmaktadır.

7.Sonuç:

Akışkanlar mekaniği ,  termodinamik , makine dinamiği , elektromagnetik  alan teorileri özellikle lisans seviyesinde öğrencileri  zorlayan ileri matematik gerektiren  teorik  konulardır.

Ancak bu teorilerden  çıkarılmış pratik formüller kullanılarak  bazı makineleri  tasarlamak ve

yapmak mümkündür.

Ayrıca günümüz bilgisayarları  ve bunlar için  oluşturulan yazılımları kullanarak , ileri

matematik ihtiyacını biraz  hafifletmek mümkün ise de , bu konuların  Lisans üstü , Doktora

seviyelerinde  ele alınabileceğini unutmamak gerekir.

Makine tasarımının temellerini oluşturan bu teoriler yüzlerce yıldan beri bu konuda emek

vermiş kişilerin çalışmaları sonucunda ortaya çıkmıştır.

Ülkemiz Üniversiteleri , üzülerek belirtelim ki bugüne kadar  AG makineleri ile ilgili ciddi

laboratuarlardan  yoksun olarak 21 yüzyıla girmiştir.

Bu pahalı laboratuarların kurulması ve işletilmeleri , ancak  yakın çevrede bulunan  ve

bu laboratuarlara ihtiyaç duyan sanayilerin  oluşması ile mümkündür.

Avrupa da , Almanya ( Aachen Üniversitesi) , İngiltere (Bath ) üniversitesi bu işe öncülük

eden ihtisas laboratuarlarına sahip üniversitelerdir.

Ülkemizde Sanayi –Üniversite ilişkileri çeşitli platformlarda sürekli tartışılır, ancak çözümle ilgili halen net bir yol haritamız yoktur. Bunun çözümü  ,Üniversitelerimizin  Lisans üstü ve Doktora  çalışmalarını, belirlenmiş sanayi hedeflerine  dönük  yapmalarının sağlanmasıdır. Kurulacak laboratuarlara çevre sanayilerinin finansal katkıları sağlanmalı , karşılığında  bu laboratuarda yapılacak araştırmalarla daha mükemmel  ürünlerin  üretilmesi  hedeflenmelidir.

8. Referans Literatür :

8.1 : A.Karabıyık : H&P ve ,Ürün Geliştirme Sürecinde Teknik Belgeler’ ders notları.

8.2: Ölhydraulik -Jean Thoma  , Carl Hanser Verlag .

8.3: Tribology Handbook , M.J.Neale , Butterworths.

8.4 : Fluid Power System , A.B.Goodwin , Macmillan .

8.5: Akışkanlar Mekaniği , Muhittin Soğukoğlu  , YTÜ.

8.6: Hydraulics  . B.Nekrasov ,MIR Publishers.

3.7: Fluid Power Control , J.F.Blackburn , G.Reethof, J.L.Shearer, MIT.

3.8: Hydraulik in Werkzeugmaschine, A.Dürr , O.Wachter.Carl , Hanser Verlag

8.9 : Hidrolik Devrelerde asitleme ve temizleme işlemi – E.Çayır , S.Arslan .(İnternette)

8.10 : www.figes.com.tr ; www.mbmakina.com ülkemizde ileri seviyede tasarım yapan mühendislik bürolarından örneklerdir.